Ինքնաստուգում

Կարդա՛ տեքստը, լրացրո՛ւ բաց թողած տառերը:

Վաղուց, շատ վաղուց մի մարդ էր ապրում: Նա աշխարհի ամենաբարի մարդն էր: Հենց լույսը բացվում էր, վերցնում էր իր սրինգն ու շրջում գյուղից գյուղ, քաղաքից քաղաք: Նա իր սրինգի քաղցր մեղեդիներով մխիթարում էր վշտացածներին, բժշկում հիվանդներին: Երբ լսում էին նրա նվագը, թշնամիները հաշտվում էին, խոսում սիրո և եղբայրության մասին:Մի անհամ ուշ գիշերով մարդը տուն էր վերադառնում անտառի միջով: Հանկարծ շատ մոտիկից լսվեց գայլերի ոռնոցը, մի քիչ հետո խավարի մեջ պսպղացին նրանց աչքերը: Մարդը մի պահ քարացավ, բայց իսկույն սթափվեց, ձեռքն առավ սրինգն ու սկսեց նվագել: Հնչեց կախարդական մեղեդին, և գայլերը նստեցին գետնին, գլուխները դրեցին առջևի թաթերի վրա ու կարծես քարացան: •

Բնութագրի՛ր այս պատմության մարդուն՝ պատմելով նրա կատարած գործերի մասին:

• Նա ուներ մի սրինգ որ կախարդական հնչեղություն ուներ

• Մարդն ինչպե՞ս փրկվեց գայլերից

• Հնչեց կախարդական մեղեդին, և գայլերը նստեցին գետնին, գլուխները դրեցին առջևի թաթերի վրա ու կարծես քարացան:

• Վերնագրի՛ր տեքստը:

• Կախարդական Սրինգը

• Կազմի՛ր նոր բառերաշխարհ, ճանապարհ բառերով:

աշխարհաբառճանապարհորդություն• Համառոտի՛ր նախադասությունը՝Նա իր սրինգիքաղցր մեղեդիներով մխիթարում էրվշտացածներին:

• Գտիր տրված նախադասության ենթական և ստորոգյալը՝ Մի անգամ ուշ գիշերով մար.ը տուն էր վերադառնում անտառի միջով:

• Հետևյալ բառերի հոմանիշները գրի՛ր՝մխիթարել, Oպսպղալ, թշնամի:

• Պսպղալ_ցոլալ,շողալ • Թշնամի հակառակորդ• Տրված թվերը գրի՛ր բառերով՝ • 2099_ երկու հազար ինսունինը37_երեսունյոթ45քառասունհինգ766յոթ հարյուր վաթսունվեց84ութսունչորսժ

Առավոտ

Շաբաթվա բացթողումներդ լրացրո՛ւ: Կարգի՛ բեր բլոգդ:

Գրի՛ր ստեղծագործական աշխատանք «Առավոտ» վերնագրով: 

Մի գարնան առավոտ արևի հետ

Մի գարնան առավոտ ես արթնացա, նայեցի պատուհանից դուրս և տեսա,որ ինձ է նայում Արևը:Ես արագ հագնվեցի ու վազեցի դուրս:Արևը մոտեցավ ինձ ,նստեցրեց իր վրա և տարավ:Մենք դանդաղ գնում էինք կապուտակ երկնքով և հանկարծ նա կանգնեց ու իջավ ներքև:Ինձ իջեցրեց իր վրայից, ես նայեցի շուրջս և տեսա,որ այնտեղ թափվում էին գունավոր անձրևներ:Այնտեղ ինձ էին սպասում արևի ընկերները այսինքն շողերը։Նրանք ինձ շատ ուրախացրեցին և մենք ընկերացանք:Այդ առավոտը ամենաարտասովորն էր:

Հայոց լեզու 238-244

  • Տրված թվականները գրի՛ր բառերով՝ 239, 57, 778, 889, 4443: 
  • 239-երկու հարյուր եռեսունիննը
  • 57-հիսունյոթ
  • 778-յոթ հարյուր յոթանասունութ
  • 889-ութ հարյուր ութանասունիննը
  • 4443-չորս հազարչորս հարյուր քառասուներեք
    Հայոց լեզու 5 գրքից գրի՛ր 238, 239, 240, 243, 244 վարժությունները։
  • 238.

մենք-ես և ինձ հետ գտնվող մարդիկ։

մենք-Հայկը և իր հետ գտնվող մարդիկ

Դուք-նա որը ռոբոտին հորինել էր։

Դուք-նա ով հասցրել էր շատ բան անել։

239.

Անձնական դերանուններ են կոչվում այն որը ցույց է տալիս խոսող,խոսնակից կամ մի որևե երրորդ անձ առանց նրա անունը տալու։

Եզակի

Ես

Դու

Նա

Հոգնակի

Մենք

Դուք

նրանք

240

Ա խմբում-առաջին դեմքով

Բ խմբում-երկրորդ դեմքով

Գ խմբում-երրորդ դեմքով

243

Ա/Ամպամպել

ծաղիկ-ծաղկել

վար-վերել

կար-կարել

երգ-երգել

ժողով-ժողովել

օճառ-օճառել

Բ)Գող-գողանալ

Վախ-վախենալ

քար-քարանալ

մահ-մահանալ

մանուկ-մանկանալ

իջ-իջնել

մայր-մայրանալ

244

Գեղեցիկ-գեղեցկանալ

հպարտ-հպարտանալ

տգեղ-տգեղանալ

մեծ-մեծանալ

փոքր-փոքրանալ

չար-չարանալ

չոր-չորանալ

թարմ-թարմանալ

խոնավ-խոնավանալ

սև-սևանալ

բարձր-բարձրանալ

մանր-մանրանալ

ճերմակ-ճերմականալ

դալուկ-դալուկանալ

ծանր-ծանրանալ

Ինքնուրույն աշխատանք

77-յոթանասունյոթ

229-երկու հարյուր քսանինը

34-երեսունչորս

48-քառասունութ

5429-հինգ հազար չորս հարյուր քսանինը

96739-իննսունվեց հազար յոթ հարյուր երեսունինը

84-ութսունչորս

775-յոթ հարյուր յոթանասունհինգ

Ճամփորդություն դեպի Զովաբեր

Այսօր ես անցկացրեցի շատ հաճելի օր ։Մենք դասարանով ճամփորդեցինք Գեղարքունիքի մարզ Զովաբեր համայնք։Մեզ հետ էին նաև մեր ուսուցիչները։Մեր առաջին կանգառը եղավ Զովաբերի դպրոցում։Այնտեղ մենք ծանոթացանք այդ դպրոցի աշակերտների և ուսուցիչների հետ։Երբ կանգնեցին մտանք Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի։Ես տեսա եկեղեցում մի փոքրիկ մոմ,ես այն այրեցի աղոթեցի և ինչպես կարգն է ես մեջքով չգնացի եկեղեցուց։Մի փոքր հետո սկսեցինք խաղալ վոլեյբոլ, շարունակեցինք ճանապարհը արդեն ոտքով, բարձրանում էինք բարձրունքը շատ դժվարությամբ։ Ես չէի դիմանում մնում մնում պայուսակս դնում էի գլխիս տակ և հանգստանում։Բարձրացա, բարձրացա չդիմացա փայտ էի փնտրում,որ փայտի օգնությամբ բարձրանամ։Ինձ ուսուցիչներից ասացին,որ այստեղ փայտ չկա։Ես շատ էի ցանկանում և սկսեցի մտքումս աղոթել և նկատեցի,որ չորացած ծառի տակ կա պինդ փայտ։Ես ուրախ ուրախ վերցրեցի և շարունակեցի ճանապարհս։Մենք տեղ հասնելու պես հաց կերանք նույնիսկ մի փոքր ծիծաղեցինք։Նորից խաղացինք վոլեյբոլ🏈,երգեցին,պարեցինք քոչարի ,շփվեցինք և մեծ ոգևորությամբ եկանք տուն։

Հայոց լեզու 223,224,225,226

223

Ածականին երբ ավելացնում ենք ավելի բառը այդ ժամանակ ածականը դառնում է բաղդատակական աստիճանի։

երբ ածականին ավելացնում են ամենից բառը ածականը դառնում է գերադրական աստիճանի։

Դրական աստիճանը ածականի ուղիղ ձևն է որը արտահայտում է հատկանիշ և հատկանիշ առանց համեմատության։

224

Ա խմբում դրական աստիճանի ածականներ էն որը ցույց է տալիս հատկանիշ(ինչպիսի՞)։

Բ խմբում բաղդատական աստիճանի ածականներ են,քանի որ ավելի բառը ավելացել է։

Գ խմբում գերադրական աստիճանի ածականներ են,քանի որ ամենից բառը ավելացել է։

225

ամենավատ֊ամենիցվատ

գեղեցկագույն֊ամենագեղեցիկ,ամենից գեղեցիկ

բարձրագույն֊ամենից բարձր,ամենաբարձր

ամենաազնիվ֊ամենիցազնիվ,ազնվագույն

ամենից հզոր֊ամենահզոր,հզորագույն։

ամենից ահեղ֊ամենաահեղ

համեստագույն֊ամենիցհամեստ,ամենահամեստ։

ամենա

Ամենից խոշոռհին֊ամենից հին, հնագույն

ամենից ծանր֊ամենածանր,ծանրագույն

ամենա լուրջ֊ամենից լուրջ

Ամենից խոշոր֊ամենախոշոր,խոշորագույն։

226

Հայաստանի ամենամեծ քաղաքը Երևանն է: Հայաստանի ամենից մեծ քաղաքը Երևանն է:

Ամենահին բառարանը հնագիտական պեղումների ժամանակ Սիրիայում է     հայտնաբերվել:
Աշխարհի ամենալայն ծառուղին և ամենաերկար փողոցը Բուենոս Այրեսում են:
Մեր մոլորակի վրա հանդիպող ամենից հազվադեպ հիվանդությունը «կուրու»            կամ ծիծաղի հիվանդություն է կոչվում: (Մինչև այժմ դա միայն Նոր Գվինեայում      է նկատվել: Հիվանդացածներից ոչ մեկը չի փրկվել):
Ամենից թանկ գիրքը 1455 թ. Գուտեմբերգի (առաջին տպագրիչն է) տպագրած             «Աստվածաշունչն» է, որի մեկ օրինակի համար 1926 թ. երեսունհինգ հազար    դոլար են վճարել:

Ղ.Աղայան <>

  • Ղ․ Աղայանի «Մանուկ-խան» պատմվածքից  դո՛ւրս  գրիր  5 գոյական, 5 ածական, 5 բայ։
  • գոյականներ֊ձու,եզ,կապ,էշ,օձիք։
  • ածականներ֊իմաստուն,տխմար,շատ,աշխույժ,տխուր։
  • բայ֊քաշել,կանչել,բղավել,բռնել,հասկանալ։
  • Պատմվածքից դո՛ւրս գրիր հատուկ գոյականները։
  • Աստված,Մանուկ,Սողոմոն,Դանիել,Թիֆլիս,Եզնատեր,Դատավոր,Իշատեր,նշանավոր կին,Վաճառական։
  • Պատմվածքում ո՞ր ծեսն է նկարագրված։
  • Բուն բարեկենդանի տոնը
  • Պատմի՛ր, հետաքրքիր տեղեկություններ գրիր այդ ծեսի մասին։

301 թվականին, Հայաստանում քրիստոնեության ընդունմամբ, գարնանային հնագույն ավանդույթները միահյուսվել են նոր կրոնի հետ։ Բուն Բարեկենդանի ժամանակ պատրաստում էին առատ սնունդ, կազմակերպում տոնավաճառներ և փառատոններ, որտեղ մասնակցում էին մեծահասակներ և երեխաներ, աղքատներն ու կարիքավորները լինում էին ուշադրության կենտրոնում, օգտվում էին համընդհանուր սեղանից։ Բուն Բարեկենդանի ժամանակ մարդիկ հյուր են գնում կամ ամբողջ ընտանիքով հավաքվում են մեկ սեղանի շուրջ և տոնում։ Տոնի գլխավոր ուտեստը համարվում է չամիչով և կարագով բրնձով փլավը։ Բուն Բարեկենդանից հետո՝ կիրակի գիշերը, ըմթրիքին ուտում էին մածուն և կաթնով։ Բուն Բարեկենդանի հաջորդ օրը համարվում է ոչ աշխատանքային և ժողովրդի կողմից անվանվել է «Բակլա խորան»։

Քանի որ Հայ Առաքելական եկեղեցու որոշ եկեղեցական տոներ ունեն իրենց պահքերը, այդ իսկ պատճառով Բուն Բարեկենդանը կոչվում է Ճշմարիտ և տոնվում է կիրակի օրը՝ Մեծ Պահքի նախօրեին։ Շաբաթ օրը, մինչև Բուն Բարեկենդանը, երեկոյան ժամերգությանը, վարագույրով փակում են եկեղեցու խորանը, խորանը ծածակվում մինչև քառասունօրյա պասի ավարտը և բացվում է միայն Քրիստոսի Հարության օրը։ Բուն Բարեկենդանի օրը պատարագը տեղի է ունենենում փակ վարագույրի ետևում։ Նշվում է միշտ կիրակի օրը և ավարտվում է նույն օրվա երեկոյան։

Համաձայն հայկական եկեղեցական ավանդության՝ Բուն Բարեկենդանը համարվում է մարդկային երջանկության հիշողություն, որը դրախտում վայելում էին Ադամն ու Եվան։ Ըստ մարդկանց մարդը կարող էր համտեսել բոլոր պտուղները, բացառությամբ գիտելիքի ծառի պտուղից, որը խորհրդանշում էր Բուն Բարեկենդանի գրությունը։ Բուն Բարեկենդանը առաքինության դրսևորում է։ Այդ օրը մարդիկ դուրս էին գալիս սգից և սկսում են ուրախանալ՝ մոռանալով տառապանքի մասին։ Յուրաքանչյուր քրիստոնյա, իր հոգու խոնարհությամբ, ապաշխարությամբ, ծոմապահությամբ, և Աստծո ողորմության հույսով, անցնում է քառասունօրյա Մեծ Պահքի։

Հայ Առաքելայան եկեղեցին ընդհանուր առմամբ ապրում է Գրիգորյան օրացույցի, սակայն սփյուռքի համայնքները, որոնց եկեղեցիները օգտագործում են Հուլյան օրացույցը, եպիսկոպոսի օրհնությամբ կարող են ապրել Հուլյան օրացույցի համաձայն։

  • Գրի՛ր տրված բառերի հոմանիշները՝ իմաստուն, համրանալ, խնդություն, անշուք, չքավոր, աղախին, խուրջին, պարգև։
  • իմաստուն֊Խելոք, խելացի, խոհեմ, մտացի, բանիմաց։
  • համրանալ֊Պապանձվել, լռել, ձայնը կտրել, յեզուն լալկվել:
  • խնդություն֊Ուրախություն, բերկրություն, բերկրանք, հրճվանք,
  • անշուք֊Անզարդ, անպաճույճ, պարզ, համեստ։
  • չքավոր֊Չունևոր, աղքատ, խեղճ։
  • աղախին֊Սպասուհի, սպասավորուհի։
  • խուրջին֊Խորգ, խունճ, խուրճ։
  • պարգև֊Ընծա, նվեր
  • Գրի՛ր տրված բառերի հականիշները՝  իմաստուն, հարոուստ, անպատիվ, տխուր, խավար, ծանրություն։
  • Իմաստուն֊անմիտ, հիմար, իմաստակ, անգետ, անխելք։
  • Հարուստ֊աղքատ, չունևոր, խեղճ
  • Անպատիվ֊պատվավոր
  • Տխուր֊ուրախ,երջանիկ,խինդ
  • Խավար֊լույս, լուսավոր
  • Ծանրություն֊թեթևություն

Ղ.Աղայան <>

Կարդա՛ Ղ․ Աղայանի «Մանուկ-խան» ավանդությունը։ Անծանոթ բառերը բացատրի՛ր։

Սպանդանոց — անասուններ մորթելու և միսը նախնական մշակման ենթարկելու արտադրական ձեռնարկություն:

Կթոց— բարակ ճյուղերից հյուսած կողով, քթոց, սակառ:

Համրանալ/համր — համր դառնալ, խոսելու ունակությունից զրկվել: Խոսելու ունակությունից զուրկ:

Հարու տալ — եղջյուրներով հարվածել։

Աղախին — ծառայող

Խուրջին — ուսին կամ գրաստի վրա գցելու՝ բրդից գործված երկաչքանի տոպրակ՝ պայուսակ:

Խանություն— խանի իշխանությունը՝ տիտղոսը:

Աղա— գյուղատեր, կալվածատեր:

Փափախ -մորթե գլխարկ:

Խան-ավատական իշխանների, կառավարիչների, ինքնակալի տիտղոս միջնադարյան Արևելքում, ինչպես և այդ տիտղոսը կրող անձը:

Ամանաթ — գրավական:

Ուրացող — դավաճան:

Փառաջ — արքունիքի ստորին պաշտոնյա։

Խաշու– ջրալի կերակուր լոբով, մսով, ձավարով և այլն։

Պատրաստվիր դատին։

ԱՆՏԱՌԻ ՄԱՆՈՒԿԸ վերլուծություն

Քո ցանկությամբ ընտրի՛ր Ղ․ Աղայան փաթեթից որևէ ստեղծագործություն (հեքիաթները,պատմվածքները, զրույցները, բանաստեղծությունները) և կարդա՛, բլոգումդ վերլուծի՛ր, դասարանում պատմի՛ր, հիմնավորի՛ր ընտրությունդ։

ԱՆՏԱՌԻ ՄԱՆՈՒԿԸ

Անտառի խորքում մի ճոճ[1] կար կապած և նրա մեջ մի մանուկ դրած։ Լաց էր լինում մանուկը։ Մայր չկար մոտը, որ ծիծ տար, հայր չկար, որ պահպաներ։ Անտառում մարդ չկար։

Մի գթոտ պախրակով[2]՝ կաթնալից կրծքով, եկավ ճոճի մոտ իր հորթուկի հետ և տխուր ձայնով երեխին ասաց.

Սիրո՛ւն երեխա, որբ ես մնացել,
Քո անբախտ մորը գերի են տարել.
Նա գնա՜ց, կորա՜վ, էլ ետ չի գալու,
Էլ ո՛չ մի անգամ քեզ ծիծ չի տալու։
Նա քեզ փաթաթեց լայն տերևներով,
Ճոճի մեջ կապեց նանիկ ասելով,[ 19 ]

Նա լաց էր լինում աղի արցունքով,
Իր վերջին նանիկն ասում էր լալով.
«Նանա, բալի՛կս, նանա՜,
Մեծատերև թաթաշոր[3],
Մանրատերև ոտաշոր,
Քամին կանի՝ ժաժ կըտա,
Պախրեն կըգա՝ ծիծ կըտա,
Նանա, գառնո՛ւկս, նանա՜»…
Ահա եկել եմ, որ ծիծ տամ ես,
Պահեմ, պահպանեմ իմ հորթուկիս պես։2

Պախրան ծիծ տվավ երեխին, երեխան կշտացավ ու քնեց։ Պախրան իր հորթին թողեց երեխի մոտ, իսկ ինքը գնաց մոտերքում արածելու, որ կաթը շատացնի և գա երկուսին էլ ծիծ տա։ Հորթը մնաց երեխի մոտ, օրորեց նրան և նանիկ ասաց.

Նանա՜, մանկիկ, նանա՜,
Իմ մերը քո մոր նման չի,
Ամեն խոտից կծիլ չի,
Ամեն ջրից խմիլ չի,
Ամեն տափին[4] նստիլ չի.
Նա սարեսար ման կըգա,
Որբ կըգտնի, ծիծ կըտա,
Նանա՜, մանկիկ, նանա՜…

Պախրան կուրծքը լիքը ետ դարձավ արոտատեղից և ծիծ տվավ երեխին էլ, հորթին էլ։

Ով որ տարով կմեծանա, մեր երեխան օրով մեծացավ։ Շատ չանցավ՝ նա դուրս եկավ ճոճիցը, մեկ օր չորեքթաթ տվավ, մյուս օրը ոտքի կանգնեց, մի քանի անգամ սահեց, վայր ընկավ, բայց շուտով ամրացավ և սկսեց պախրի հետևից վազվզել։3

Մի թագավոր որդի չուներ, երազումն ասացին. «Թագավո՛ր, Աստված քեզ մի որդի պիտի տա անտառի խորքումը»։

Մեկ անգամ անզավակ թագավորը որսի գնաց իր որսորդների հետ։ Շատ ման եկան, ոչինչ չգտան, բայց որ հասան անտառի խորքը, այնտեղ մի պախրի հետք գտան և նրա մոտ՝ մի երեխի ոտնատեղեր։

Ամենքը մնացին զարմացած և չէին հավատում, որ երեխի կլինին ոտնատեղերը. բայց թագավորն իսկույն հիշեց իր երազը և հրամայեց որսորդներին, որ երեխի հետքը քշեն և ուր որ լինի՝ գտնեն նրան։

Որսորդները գնացին և, երկու ժամ չանցած՝ մի սիրուն մերկ տղա բերին թագավորի մոտ և պատմեցին, թե ինչպե՛ս գտան նրան պախրի ծիծը ծծելիս։

Թագավորը շատ ուրախացավ, երեխին գրկեց, համբուրեց և անունը դրավ Պախրատուր։ Պախրատուրը մեծացավ թագավորի պալատումը, լավ ուսում առավ, վերջը դառավ թագավոր և մեծ զորքով գնաց իր մորն ազատեց գերությունից։

Անծանոթ բառերի բացատրությունը

Ճոճ — ճոճք, երեխայի կախովի օրորոց

Պախրակով — էգ պախրա

Թաթաշոր — մանկան ձեռքերը բարուրող շորը

Տափ — գետին, դաշտ, արտ

Վերլուծություն

Այս պատմությունը մի որբ երեխայի մասին էր, որի մայրիկին գերի էին տարել։Նրա մայրիկը նրան կապել էր ճոճին մտածելով,որ մեկը կփրկի նրան։Ու մի օր անտառով պախրան իր ձագուկի հետ արածելիս նկատեց այդ փոքրիկին և խնամեց։Ամեն օր պախրան իր ձամուկին և երեխային թողնում էր և գնում արածելու հետո գալիս կերակրում էր։Մեծացավ երեխան սկսեց չոչ անել և պախրաի ետևից գնալ։Այդ երկրում կար մի թագավոր,որը զավակ չուներ։Մի օր նա երազ էր տեսել,որ Աստված իրեն անտառի խորքից երեխա է տալու։ԵՒ մի օր նա իր պալատականների գնալիս անտառում պախրաի հետ տեսավ փոքրիկին և հիշեց իր երազը։Նա պահեց այդ երեխային որպես իր զավակ ու անունը դրեց Պաղրատուր լավ ուսում տվեց։Պախրատուրը դարձավ թագավոր և գնաց ու ազատեց իր մորը։

այս պատմությունը սովորեցնում է կենդանու բարության մասին։